De gemeenteraadsverkiezingen van 2026 lijken opnieuw te leiden tot een sterk versnipperd politiek landschap.
Volgens de laatste zetelpeiling(*) haalt geen enkele combinatie van grote partijen zelfstandig een meerderheid, waardoor kleinere partijen een sleutelrol krijgen in de formatie.
Coalitievorming complexer dan ooit
Met drie partijen op vier zetels en meerdere middenpartijen op drie zetels, is de machtsbalans in Soest volledig opengebroken. Voor een meerderheid zijn minimaal 15 van de 29 zetels nodig, maar geen enkel logisch blok komt daar vanzelf aan.
De drie grootste partijen blijven vooralsnog steken op een gezamenlijke basis die onvoldoende is voor een coalitie. Dit betekent dat onderhandelingen vrijwel zeker zullen draaien om aanvullende steun van kleinere partijen. De versplintering maakt de vorming van een stabiel college ingewikkelder dan in voorgaande jaren.
Voortzetting huidige coalitie heel goed mogelijk
De huidige coalitie heeft volgens de laatste peiling één zetel tekort voor een meerderheid. Met 14 zetels is slechts beperkte steun nodig om door te regeren. Een samenwerking met een kleinere partij zoals de ChristenUnie, Volt of D66 kan al voldoende zijn.
Deze optie wordt door veel waarnemers gezien als de meest realistische, omdat bestaande samenwerkingen en bestuurlijke continuïteit vaak zwaarder wegen dan ideologische verschillen.
Centrum-rechts coalitie als alternatief
Een tweede serieuze mogelijkheid is een centrum-rechts coalitie zonder progressieve partijen. Door samenwerking tussen grotere rechtse en lokale partijen zoals POS, aangevuld met het CDA en eventueel de ChristenUnie of D66, ontstaat eveneens een werkbare meerderheid.
Deze variant biedt inhoudelijke samenhang, maar vereist wel bereidheid tot compromissen tussen partijen die nog niet eerder intensief samenwerkten.
Kleine partijen als doorslaggevende factor
In vrijwel alle scenario’s spelen kleinere partijen een cruciale rol. Met één tot drie zetels kunnen zij het verschil maken tussen een minderheid en een stabiele coalitie.
Met name partijen in het politieke midden fungeren als bruggenbouwers. Zij kunnen zowel naar links als naar rechts bewegen en bepalen daarmee in grote mate de uiteindelijke samenstelling van het college.
Brede coalitie vergroot stabiliteit, maar kost slagkracht
Door de versnippering kan ook gekozen worden voor een bredere coalitie van vijf partijen of meer. Zo’n samenwerking biedt een comfortabele meerderheid, maar maakt besluitvorming veel complexer. Hoe meer partijen deelnemen, hoe groter de kans op interne verdeeldheid en langdurige onderhandelingen over beleid.
Politieke verhoudingen bepalend voor uitkomst
Hoewel er rekenkundig meerdere coalities mogelijk zijn, ligt de echte uitdaging in de politieke verhoudingen. Sommige combinaties zijn op papier haalbaar, maar inhoudelijk moeilijk te verenigen.
Vanaf morgen zal uitwijzen welke partijen bereid zijn over hun schaduw heen te stappen. Eén ding is zeker: de kiezer zal gaan voor diversiteit, en dat betekent dat samenwerking geen optie is, maar een noodzaak.
Aankomende woensdag gaan de stemlocaties open en naar verwachting zullen morgenavond rond 22.30 uur de eerste resultaten zichtbaar zijn. Wij wensen iedereen een wijs stembesluit voor de gemeenteraad 2026–2030.
(*) Uitleg zetelpeiling Soest.NU – Soesterberg.NU 2026
De drie vragen die wij hebben uitgezet onder 450 lezers (stemgerechtigden): Op welke partij ga je stemmen, wat is de leeftijd en woon je in Soest of Soesterberg?
Wij presenteren de uitkomsten niet als een wetenschappelijke peiling, maar als een momentopname van de mening van de lezers die hebben deelgenomen uit Soest en Soesterberg. Het doel van deze enquête is vooral om inzicht te geven in wat er onder een deel van onze lezers leeft. We zijn ons ervan bewust dat bij dit soort open online enquêtes bepaalde groepen over- of ondervertegenwoordigd kunnen zijn. Daarom moet de uitslag ook in dat licht ook worden gelezen.
